Zelf bijen houden in eigen tuin
02 juni 2021 
34 min. leestijd

Zelf bijen houden in eigen tuin

Als je een echt grote bijdrage wilt leveren om de aarde vooruit te helpen zou je kunnen overwegen om zelf bijen te gaan houden. We zijn voor ons voortbestaan mede afhankelijk van bijen voor de bestuiving van gewassen. 

De bijen in Nederland en op de hele wereld leveren hier een grote bijdrage aan. Al eerder heb ik een verhaal geschreven over de verschillende soorten bijen in Nederland, vandaag meer aandacht voor het houden van bijen als hobby!

Je hoeft niet per se over een groot landgoed te beschikken om zelf bijen te kunnen houden. Uiteraard is het handig als je in landelijk gebied woont; wil je bijen houden in eigen tuin of in de stad dan zijn er wel dingen waar je rekening mee moet houden.

[[showindex]]

bijenvolk

Starten met bijen houden | Starten als imker

Bijenteelt kan een hobby zijn of een winstgevend bedrijf, afhankelijk van jouw doelen en waar je woont. Hoeveel tijd je aan jouw bijenkolonies besteedt hangt onder andere af van hoeveel je er hebt. Maar ook zaken als wat jouw redenen zijn om het te doen en hoeveel tijd en geld je wilt investeren spelen een rol.

Ik ga je proberen op weg te helpen met het starten van jouw eigen bijenhouderij. Door je zoveel mogelijk informatie te geven en alle voordelen van het houden van bijen met jou te delen. Als je dit stuk goed leest weet je of jij geschikt bent als imker. 

Leer hier alles over de bloemetjes en de bijtjes!

Bijen houden hoeft niet duur te zijn

Voor alle hobby’s geld dat je het bijen houden zo duur kunt maken als je zelf wilt. Ook in het geval van bijen houden kun je klein en eenvoudig beginnen. Als je later echt de smaak te pakken hebt kun je altijd gaan uitbreiden en meer geld uit geven. Wanneer je het echt goed doet kun je met je hobby zelfs geld gaan verdienen.

Als je serieus wilt gaan starten om imker te worden raad ik je aan om op zoek te gaan naar een bijenvereniging bij jou in de buurt. Heel vaak verzorgen zij cursussen die je in staat stellen zelfstandig bijen te gaan houden. Imkers zijn gepassioneerde mensen die graag hun kennis willen overbrengen. 

Meestal bestaat er ook de mogelijkheid om jouw bijenvolk in de ‘stal’ van de vereniging te plaatsen. Dit maakt het voor jou zelfs mogelijk bijen te houden als je midden in een stad woont! 

De locatie waar de bijenhoudersvereniging zijn ruimte heeft is meestal zo uitgekozen dat het voor de bijen de beste plaats is; in de buurt van bloemen en gewassen.

Wat kost een bijenvolk vraag jij je misschien af. Het aanschaffen van een bijenvolk kost ongeveer 150 euro afhankelijk van waar je woont en wat er beschikbaar is. De meest voorkomende rassen in Nederland zijn de Carnica en de Buckfast bijen. 

Met het enorme uitsterven van bijenkolonies de afgelopen jaren, is het erg belangrijk dat zoveel mogelijk mensen op de een of andere manier betrokken raken bij de bijenteelt.

Bijen inNederland

Duurzame bijenteelt 

Duurzame bijenteelt betekent dat je niet zonder goede reden kunstmatige middelen gebruikt om voor je bijen te zorgen. Je zorgt ervoor dat ze een goede voorraad biologische bloeiende planten hebben die niet zijn verpest met gevaarlijke pesticiden, en je zorgt ervoor dat er zo min mogelijk bacteriën in hun nest terechtkomen. Bloemen, struiken en planten voor bijen en vlinders is heel belangrijk.

Laat jouw bijen honing eten

De manier waarop je dit doet, is dat je niet al hun honing gebruikt voor je oogst. In plaats daarvan laat je genoeg honing achter zodat de bijen de winter door kunnen komen. Je kunt zelfs sommige honingraten invriezen in geval van nood. Maar de honingbijen hun eigen voorraad, die ze in de herfst produceren, laten houden is de beste manier om ze door de winter te helpen.

Laat zwakkeren doodgaan

In plaats van te proberen slecht presterende bijen(volken) te redden met kunstmatig voer, is het waarschijnlijk beter om de koningin te doden en een nieuwe koningin aan het bijenvolk te introduceren. Dit zal de kolonie op de lange termijn sterker en gezonder maken, omdat je zwakke bijenvolken niet kunstmatig in leven houdt.

Begin met twee kolonies

Jouw bijen hobby beginnen met twee kolonies is een goede basis voor succes; je zult sneller leren omdat geen twee kolonies hetzelfde zijn. Afhankelijk van waar je je bijen vandaan hebt kan het ene bijenvolk sterker zijn dan de andere. En als je er twee hebt, kun je de sterkste behouden en zo een veel sterker ecosysteem van koloniën opbouwen.

Wanneer plaats je een bijenkast?

Nieuwe kasten moeten in het voorjaar worden gestart tijdens de heftigste bloeitijd, want dan is de meeste voeding beschikbaar. Laat altijd genoeg honing achter voor al je bijen, zodat je ze niets hoeft te voeren dat slecht voor ze is. 

Het voeren van gezonde bijen met suikerwater is geen goede voeding en zal honing van slechte kwaliteit produceren, wat leidt tot ernstiger problemen naarmate de tijd verstrijkt.

Bijen kopen  

Als je bijen koopt, koop ze dan bij lokale producenten in plaats van via de post van een lange afstand. Lokaal geproduceerde volken zullen gezonder zijn en meer gewend zijn aan het plaatselijke milieu. Een deel van het gedrag van bijen is in hen gekweekt vanuit het DNA-geheugen van de bijen die voor hen kwamen. Blijf dus dicht bij je eerdere volken.

BijenstichtingKijk zeker ook bij de Bijenstichting als je meer wilt weten >>

Honing oogsten, kleinere honingoogsten zijn het beste

Het is beter om zelf minder honing te oogsten zodat de bijen zich zelf met de honing kunnen voeden. Dit valt aan te bevelen boven alle honing weg te nemen en de bijen junkfood te geven om zich gaande te houden. Het enige dat gebeurt als je dat laatste doet, is dat je bijen door de minder rijke voeding zwakkere nakomelingen zullen produceren.

Geef je bijen de ruimte

De andere tip die je zeker moet overwegen, is om de populatie van jouw volk(en) niet te hoog te laten worden. Zorg er altijd voor dat ze voldoende ruimte hebben. Zorg er ook voor dat je de nestkast vrij houdt van dode bijen om elke vorm van besmetting te voorkomen.

Ook al is het voorzien van de habitat voor honingbijen kunstmatig, hoe dichter je bij de natuur kunt blijven in termen van hoe je voor je bijen zorgt, hoe beter het is voor de bijen, het milieu en je honingoogst. Daarom is het zo belangrijk om alles te leren over bijengedrag, naast problemen die kunnen optreden.

Waarom bijenteelt het milieu helpt

Honingbijen zijn de belangrijkste natuurlijke bestuivers die op onze planeet voorkomen. Helaas hebben ziekten, pesticiden en andere factoren ervoor gezorgd dat de populatie honing- en wilde bijen de afgelopen jaren sterk is gekelderd. Als je imker wordt, word je onderdeel van deze belangrijke milieucirkel. Het is essentieel voor ons ecosysteem om de aantallen bestuivers te helpen te groeien en zich te vermenigvuldigen. 

Zonder bijen hebben we geen vers voedsel meer uit de tuin. We hebben (uiteraard) geen honing meer, geen amandelen, appels, avocado's, cashewnoten, bosbessen, druiven, perziken, paprika's, aardbeien, mandarijnen, walnoten, watermeloenen ... En ongeveer 100 meer bloeiende planten zullen verdwijnen, waaronder je kopje koffie in de ochtend.

Dus als honingbijen zouden uitsterven, zouden we veel plantensoorten verliezen die van hen afhankelijk zijn. Dat zou uiteindelijk ook weer gevolgen hebben voor de dierenpopulatie die deze planten eet en er hun leefgebied mee maakt. Het zou verwoestend zijn voor ons hele ecosysteem en sommigen geloven dat het zou leiden tot de letterlijke ineenstorting van onze planeet.

Mocht je voor jezelf geen toekomst zien als imker maar je hebt wel ruimte beschikbaar zou je kunnen overwegen om andere imkers het te laten gebruiken voor hun bijenkorven. Dit zal helpen om de natuur aan te vullen met meer honingbijen die bestuivers zijn voor al de bloeiende planten die ze nodig hebben.

bijen informatie

Wat houd bijenteelt in?

Als imker beheer je in wezen je bijen. Sommige imkers richten zich op het verhuren van hun bijen aan boeren om hun gewas te bestuiven, terwijl anderen zich richten op het produceren van honing voor de verkoop. 

Sommigen doen beide. Het hangt af van de doelen en ideeën van de imker over de bijenteelt. Maar in ieder geval houden ze hun bijen gezond, bereiden ze kolonies voor op productie en vervangen ze de bijenkoningin als dat nodig is. Als ze honing produceren, moeten ze de lokale voedselveiligheidsrichtlijnen volgen voor het oogsten en verwerken van de honing.

In het voorjaar maken imkers hun bijen klaar voor de honingproductie door ervoor te zorgen dat hun bijen gezond en parasiet-vrij zijn, en door ervoor te zorgen dat de koningin gezond genoeg is om eieren te produceren. 

Tijdens de zomermaanden, als ze ervoor hebben gekozen om de honing te oogsten, zorgt de imker ervoor dat de bijen voldoende ruimte hebben om op hun optimale niveau te produceren.

Uiteindelijk oogsten de imkers ook de honing. Ze gebruiken een rookapparaat om de bijen te temmen en dragen beschermende kleding om de honingraten uit de bijenkorven te verwijderen en te vervangen. 

Door de bijen lege raten terug te geven worden ze gestimuleerd om weer nieuwe honing te produceren. Bij de natuurlijke en duurzame bijenteelt neem je niet alle honing weg. Je laat wat over voor de bijen om als voedsel te gebruiken in plaats van ze kunstmatige voedselkeuzes te geven.

Sommige imkers worden ook adviseurs en helpen bij het verwijderen van zwermen waar ze niet gewenst zijn, zodat de bijen niet worden gedood. Daarnaast zijn er ook imkers die bijenkasten houden om te verhuren als bestuivers voor boeren. 

Dit is een geweldige manier om bijenvolken in te zetten als natuurlijke bestuivers en ervoor te zorgen dat ze voldoende voedsel hebben. 

Zorg ervoor dat je weet met wat voor soort boer je werkt om ervoor te zorgen dat je bijen niet per ongeluk nectar van slechte kwaliteit eten. En uiteraard ga je alleen met biologische boeren in zee die geen gebruik maken van pesticiden en kunstmatige meststoffen!

Een groot percentage van de imkers is hobbyist, terwijl sommigen het doen voor een volwaardig bedrijf. In Nederland is slechts een klein deel van de imkers in staat om er een jaarinkomen mee te verdienen. Vanwege de vele handmatige taken bij het houden van bijen is honing dan ook een kostbaar product. 

Als je geld wilt verdienen, verdien je meer als je in een klimaat leeft dat wat kouder is. Dat betekent dat je van de bijenteelt kunt genieten, een beetje extra geld kunt verdienen en kunt bijdragen aan ons natuurlijke ecosysteem, waar je ook in Nederland woont.

Zou de bijenteelt iets voor jou zijn?

Sommige mensen hebben romantische ideeën over imker zijn. Ze denken dat ze maar een paar volken nodig hebben en de honing verschijnt op magische wijze. Maar je moet voor je bijen zorgen, zorgen voor de juiste bloeiende planten in de buurt zodat ze kunnen bestuiven. 

Èn uitkijken naar veelvoorkomende ziekten die bijen van de ene op de andere dag kunnen wegvagen. Bovendien moet je proberen te voorkomen dat er pesticiden gebruikt worden of valt voor de noodzaak om veel antibiotica en andere kunstmatige middelen te gebruiken om voor de bijen te zorgen.

In sommige delen van het land is de bijenteelt meer bedoeld om bestuivers in de buurt te houden zodat planten kunnen groeien dan om honing te verzamelen. 

Als je bijvoorbeeld in een warm klimaat leeft, krijg je misschien niet zoveel honing als wanneer je in een koeler klimaat leeft. Je moet het dus om de juiste redenen doen, afhankelijk van waar je woont.

                                       

Bekijk de volgende vragen voordat je begint met bijen houden en beantwoord ze eerlijk.

Vind je het leuk om buiten te zijn?

Niet iedereen is graag buiten. Imkers moeten van het buitenleven houden, omdat ze mogelijk veel naar buiten moeten om te tuinieren en om ervoor te zorgen dat hun bijen veilig zijn. En als iemand in jouw omgeving een zwerm heeft die moet worden opgevangen zonder de bijen te doden, moet je bereid zijn om dat te doen.

Houd je van tuinieren?

Zoals je zult hebben begrepen, moet je om een gezonde bijenkolonie te hebben, hen voedsel verstrekken in de vorm van bloeiende planten. Het kweken van specifieke planten kan ook van invloed zijn op hoe de honing eruitziet en smaakt, dus het is erg leuk om te beslissen welk type planten je voor je honingbijen wilt gebruiken. Als het verzorgen van planten iets lijkt dat je graag zou willen doen, kun je er ook van houden om imker te zijn.

Vind je het leuk om uitgedaagd te worden?

Bijenteelt is niet zo eenvoudig als alleen een bijenkorf krijgen en je bent klaar. Het is een wetenschap die je in de loop van de tijd moet leren om je bijen gezond en veilig te houden. Als je wilt, kun je honing produceren voor eigen gebruik en eventuele verkoop zonder je bijen uit te hongeren.

Heb je allergieën?

Als je allergisch bent voor bijen, wordt het afgeraden om honingbijen te houden. Wat je in plaats daarvan kunt doen als je het milieu wilt helpen, is andere imkers toestaan om enkele bijenkorven op jouw land te houden. Zorg ervoor dat de kasten weg van uw hoofdverblijfplaats of plaatsen die je gewoonlijk gebruikt staan. 

Zo help je de kwaliteit en kwantiteit van de honingbijpopulatie te verbeteren zonder dat je het zelf hoeft te doen. Meestal, als de bijen genoeg honing produceren, krijg je een deel ervan als  vergoeding voor het beschikbaar stellen van je land voor de bijenkolonies.

Juridische overwegingen rond de bijenteelt

In Nederland valt het houden van bijen onder het ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij. We kennen in ons land (nog) geen registratieverplichting van bijenvolken of -kasten. Voor het toekennen van Europese subsidies per lidstaat is het aantal bijenvolken echter wel van belang. Dit is reden voor Imkers Nederland en de Nederlandse Bijenhoudersvereniging om de handen ineen te slaan. 

Vanaf het najaar van 2020 is er derhalve begonnen met het registreren van het aantal bijenvolken per imker. Niet alleen voor de toekenning van de Europese subsidies maar ook en vooral om inzicht te krijgen in de bijenstand en bijengezondheid.

Bijen in Nederland

Starten met bijen houden | Wat heb je nodig?

Om imker te worden, heb je echt niet zoveel apparatuur nodig. Het is allemaal vrij standaard. Maar je ontkomt niet aan een starterspakket bijenhouden. Je wilt veilig kunnen werken, jouw bijen gezond houden en de juiste apparatuur voor het werk gebruiken. Sommige mensen hebben hun eigen zelfgemaakte tools ontwikkeld, maar dat hoef je niet te doen; je kunt tools kopen die al zijn uitgeprobeerd en getest.

De bijenkorf of bijenkast

Overweeg voordat je een bijenkorf koopt, hoe groot een bijenkorf je aan kunt. Als je niet sterk bent, koop je best kleinere bijenkorven. Als je sterk bent en veel gewicht kunt verplaatsen of hulpmiddelen kunt betalen om je te helpen, dan kun je een grotere korf aanschaffen. Je moet ook weten of je alleen de bestuiving wilt ondersteunen of dat je honing wilt produceren.

Ook het materiaal waar de kast van is gemaakt is van belang. Veelal worden de kasten in hout uitgevoerd maar dat vergt weer wel onderhoud. De kasten staan namelijk heel het jaar buiten in zon en regen met alle gevolgen van dien. Kunststof bijenkasten kunnen hiervoor een oplossing bieden.

Bijen in Nederland

Bijen

Als je bijen koopt, koop je echt een "volk", dat is een kernkolonie of een starterskorf. Heel vaak is het zo dat je na het volgen van een bijen cursus voor beginners van de betreffende vereniging een volk meekrijgt. Je kunt ook proberen gratis bijen te krijgen door ze naar een bijenkorf te lokken met citroengrasolie.

De kastbeitel

Dit is een haakapparaat dat je gebruikt om de raten uit de kast te tillen. Het heeft een platte kant die wordt gebruikt om was en propolis af te schrapen die op de raten en de wanden van de bijenkast komen. Sommige mensen openen hun kasten met schroevendraaiers, maar het is altijd fijn om het juiste gereedschap te hebben, zodat je de bijen of jezelf niet verwondt.

Balg beroker

Als je honingbijen wilt kalmeren, gebruik je een roker. Een roker doet wat het klinkt; het genereert rook. Wanneer je rook in de buurt van bijen brengt, schakelt het hun interne feromoon-alarm uit en onderbreekt het hun verdediging, zodat je ze kunt verplaatsen of honing kunt verzamelen. 

Sommige mensen denken dat rokers aangewend worden om zwermen onder controle te houden, maar dit is niet juist. Zwermen honingbijen zijn niet zo geïnteresseerd in aanvallen als men zou denken. Honingbijen vallen alleen aan als ze iets beschermen.

Bijen beschermpak

Je hebt een bijenpak nodig, een jas met een hoedensluier en handschoenen. Dit voorkomt dat je wordt gestoken indien een bij bang wordt. Honingbijen vallen meestal niet aan en steken niet in grote aantallen, maar je moet altijd een bijen beschermpak aan doen. Het houdt je veilig en gezond, en vermijdt pijnlijke situaties die kunnen ontstaan.

Bijenborstel

Wanneer je bijen van een oppervlak moet verwijderen, is een bijenborstel het beste gereedschap. Een bijenborstel is lang en zacht, zodat je bijen voorzichtig van je honingraten kunt verwijderen zonder iets te beschadigen. Maar het is ook stevig genoeg om bijen van de raten en andere apparatuur te kunnen verwijderen zonder de bijen te schaden.

Bijenvoer

Er zijn veel verschillende gedachten over bijenvoer. Sommige mensen gebruiken alleen Karo-siroop, maar anderen gebruiken graag meer natuurlijke opties. Hoewel bijen op zoek zijn naar nectar, stuifmeel, propolis en water, wil je misschien je honingbijen voeren als ze niet genoeg voedsel hebben. 

Maar het beste is ze geen slechte voeding te geven, zoals glucosestroop en andere kunstmatige vervangers. In plaats daarvan kun je er beter voor zorgen dat ze genoeg honing hebben door niet alles te oogsten.

Citroengrasolie

Deze olie werkt als een feromoon om zwermen naar de bijenkast te lokken. Het is een manier om honingbijen te lokken en aan te trekken om van je bijenkorven hun thuis te maken. 

De meeste mensen kopen bijenvolken, maar als je weet dat je bijenzwermen op je terrein hebt, is dit een goede manier om bijen naar jouw bijenkasten te krijgen zonder veel geld uit te geven. Het kan echter wel zo zijn dat je zelf een koningin moet vinden.

Honingzeef

Bij het verzamelen van de honing kunnen dode bijen, was en ander vuil in de honing komen. Daarom is het het beste om het te zeven zodat de honing er helder en mooi uitziet. Er zijn roestvrijstalen honingzeven, nylon zeven en verschillende soorten andere zeven die je kunt kopen. Hoe fijner de zeef hoe zuiverder de honing!

Er is nog veel meer apparatuur die je kunt krijgen voor jouw bijenteelt bedrijf, maar dit zijn de basisprincipes die je nodig hebt om te beginnen. Het belangrijkste dat je moet doen, is veel lezen over bijen houden en liefst een stage te lopen bij een ervaren bijenkweker of vereniging. Er zijn ook in jouw omgeving vast wel andere bijen enthousiastelingen te vinden.

BijenstichtingBijen in Nederland >>>

Bijen houden voor beginners

De beste manier om aan de slag te gaan, is door contact op te nemen met de bijenteeltvereniging in jouw omgeving. Deze kan je eventueel in contact brengen met een lokale imker.  Imkers zijn over het algemeen zeer behulpzame mensen en helpen graag andere mensen met hun passie bezig te zijn.

Lees ‘alles’ wat je kunt

Hoe meer je kunt lezen over bijenteelt, hoe beter je het kunt uitoefenen en hoe succesvoller je wordt. Stop nooit met lezen en leren. Leer uit boeken en leer van anderen die meer ervaring hebben. Volg ervaren mensen die bijenteelt beoefenen, zodat je van hen direct uit de praktijk kunt leren.

Bijenkast plaatsen

Kijk voordat je begint of het überhaupt mogelijk is om een bijenkast op jouw locatie te bezitten. Als je in een dichterbevolkte buurt woont, is het misschien niet mogelijk om dit op je eigen land te doen. Maar als je bereid bent om de oogst te delen, kun je misschien je bijenkasten op andermans land plaatsen.

Maak je klaar om in de lente te beginnen

De beste tijd om een nieuwe korf te starten is in de lente. Dus terwijl je aan het leren en plannen bent, controleer je je agenda. Praat ook met lokale imkers die meer van de procedures begrijpen dan jij, hun hulp is van essentieel belang en kan het verschil maken.

Koop je uitrusting om bijen te houden

Begin met het bestellen van alle uitrusting en materialen die je nodig hebt, op basis van wanneer je van plan bent te beginnen. Soms kun je gebruikte apparatuur vinden, maar om overdracht van ziekten te voorkomen start je beter met nieuw materiaal.

Bijen kopen

Wanneer je eindelijk klaar bent en alles hebt geleerd uit boeken en van anderen, ben je klaar om je bijenvolk te kopen en aan de slag te gaan. Maak jezelf geen zorgen over eventueel falen. Neem wat je hebt geleerd mee en breng het in de praktijk en je zult uiteindelijk succesvol zijn.

Begin met twee kolonies

Zoals eerder vermeld, begin niet met slechts één kolonie. De reden is dat als er iets misgaat en een bijenkorf zwak is, het hebben van twee kolonies je een grotere kans op succes geeft. Je kunt je bijenkasten beter beheren en zelfs een probleem oplossen als een koningin sterft of een bijenkorf zwak is.

Controleer je bijenvolk regelmatig

Als je eenmaal een bijenvolk of kolonie hebt, moet je ze af en toe controleren. Je hoeft dit niet al te vaak te doen want je wilt ze ook niet storen. Controleer minimaal een paar keer per jaar op gezondheid.

Oogst je honing

Elke bijenkorf kan ongeveer 60 pond honing produceren. Dus hoeveel je verdient, hangt af van hoeveel bijenkorven jij hebt, hoeveel jouw volk aankan, het weer en veel andere factoren - net als de meeste soorten landbouw.

Naast het verzamelen en verkopen van honing, kun je ook bijenvolken kweken om te verhuren voor bestuiving. Als je eenmaal meer een expert bent geworden, kun je ook een consultant worden. Er zijn ook mensen die ongewenste bijenkolonies op hun eigendom vinden die ze graag kwijt willen. Vaak kun je hiervoor een vergoeding vragen. Er is zoveel dat je kunt doen als imker, en het is cruciaal voor ons ecosysteem om de bijen te redden.

Bijen inNederland

Hoeveel tijd ben ik kwijt aan het bijen houden?

Per jaar zijn er slechts een paar uur nodig voor de noodzakelijke verzorging van het bijenvolk. Bijen vergen weinig dagelijks terugkerende zorg van de imker. Als jouw volk over voldoende voedsel beschikt kan het soms wel maanden zonder zorg. Wanneer je meer ervaren bent als imker zal het aantal uren minder worden.

Er zijn echter wel een paar periodes per jaar dat de imker zijn volk in de gaten zal willen houden. Zo zal hij in het voorjaar proberen het zwermen van de bijen tegen te gaan en in de zomer is het van belang om eventueel aanwezige varroa-mijten te voorkomen of te bestrijden. En natuurlijk zul je, met alle plezier, tijd besteden aan het oogsten van de honing!

Boeken over bijen

Je kunt nooit teveel over honingbijen leren. Hoe meer je leert, hoe succesvoller je zult zijn. Er zijn een aantal goede boeken om te lezen over bijenteelt die je aan jouw bibliotheek kunt toevoegen. Je kunt ze dan bekijken wanneer je een probleem hebt of om problemen te voorkomen. Bijen zijn dieren en ze kunnen ziek worden, dus hoe sneller je hun ziekte kunt herkennen en ermee kunt omgaan, hoe beter.

Hier volgt een lijst van aanbevolen literatuur (zoals dat zo mooi heet...)

  1. Honingbijen door Jürgen Tautz
  2. Bloeiend Leven door Lei Hensels
  3. Bijenhouden, hoe doe je dat? Door Friedrich Pohl
  4. Bijenhouden; een compleet overzicht door David Cramp
  5. Handboek voor bijenfans door G. Sonnemans en J. de Ruiter
  6. Zelf Bijen houden door K. Flottielje
  7. Bijen houden voor gevorderden door F. Pohl
  8. Bijen gezondheid cursusboek van De Nederlandse Bijenhouders Vereniging
  9. EHBI; Eerste Hulp Bij Imkeren door James E. Tew 
  10. Doppenmethode door Jan Charpentier
  11. Bij en Imker in woord en beeld; Het leven van Marinus van Blijderveen, Nederlands bekendste imker

     Bekijk hier het boek >>>

Hoe meer je over bijenteelt leest, hoe meer het een passie voor je wordt. De bijenteelt is zo fascinerend dat je nooit alles kunt leren wat er te weten valt. 

Maar als je jezelf onderdompelt in de wereld van de bijen, kun je snel genoeg weten om zelf aan de slag te gaan met bijenteelt. In je achtertuin, of door het land van andere mensen te gebruiken. Het is meer dan mogelijk om er ook geld mee te verdienen, als dat je interesse heeft.

De bijen kolonie

Honingbijen zijn zeer sociale insecten die hun samenleving opdelen in bepaalde klassen om de bijen kolonie te helpen beschermen en dienen. In veel opzichten kun je honingbijen als een collectief zien, die allemaal samenwerken in het voordeel van elkaar en in dienst van de koningin. Elke korf bestaat uit minstens drie soorten volwassen bijen.

Werkbijen 

Er zijn meer werkbijen dan enig ander type bij. Er zullen letterlijk duizenden werkbijen in een kolonie zijn. De werkbijen hebben in de verschillende stadia van hun leven andere taken. De werkbijen verzamelen voedsel, bouwen nesten en brengen het broed groot. Er zijn ook leg-werksters die worden geactiveerd wanneer een kolonie om een of andere reden haar koningin verliest, om een noodkoningin te produceren.

Darren 

Meestal zijn er ook enkele honderden darren. De darren zijn grote mannelijke bijen die verantwoordelijk zijn voor de bevruchting van koninginnen, hierna sterven ze. Ze doen geen ander werk dan paren, maar ze kunnen zichzelf voeden als ze ongeveer vier dagen oud zijn. Ze eten meer voedsel dan alle andere bijen. Ze verlaten de korf om te paren met andere koninginnen, niet met de koningin die ze heeft voortgebracht.

De Koningin 

Er is meestal maar één koningin tegelijk in een kolonie. Haar enige functie is voortplanting en ze legt tijdens haar leven tot 1500 eieren per dag en tot 250.000 eieren per jaar. Koninginnen kunnen meerdere jaren leven, maar zijn meestal slechts twee tot drie jaar productief. Ze paart tijdens de vlucht met de darren, weg van de korf om inteelt te voorkomen.

Het broed van de koningin kent drie levensfasen: eieren, larven en poppen. Eieren worden gelegd waarna ze in ongeveer drie dagen tot larven worden. Deze larven groeien weer uit tot poppen en uiteindelijk (afhankelijk van het type volwassen bij dat ze zullen worden) zullen de nieuwe werksters, darren en zelfs koninginnen tevoorschijn komen. 

Zoals je kunt zien, is het bijenleven erg interessant en fascinerend. De manier waarop ze samenwerken en de manier waarop de broedwerkers de larven voeden en voor de poppen zorgen tot ze volwassen zijn, is verbazingwekkend om te zien. In veel opzichten ben je slechts een facilitator door de honingbijen een plek te geven om te wonen en voedsel om te eten. 

Alles gebeurt in het juiste seizoen op het juiste moment, afhankelijk van het weer, bij beschikbare voedselbronnen en signalen van de omgeving - meestal zonder jouw tussenkomst.

bijenkoningin

Fouten om te vermijden

Er zijn fouten die veel imkers maken, zowel beginners als imkers die het al langer doen. Hier zijn er een paar die je van tevoren moet weten, zodat je ze kunt vermijden voordat je zelfs maar aan de slag gaat.

✅ Niet voldoende leren over het houden van een bijen kolonie

Sommige mensen denken dat ze één boek kunnen lezen en alles weten wat ze nodig hebben over de bijenteelt. Maar dit is niet waar. De reden is dat er veel verschillende opties zijn over bijenteelt, dus je moet meer te weten komen over verschillende meningen, waaronder wetenschappelijke studies.

✅ Je bijenvolk te veel storen 

Het is belangrijk om te proberen je bijenvolk zo vaak mogelijk te observeren, zo niet dagelijks. Je moet alleen wel proberen de bijen hierbij niet te storen, maar je wilt wel letten op wat je bijen terugbrengen naar de bijenkorf. 

Is er stuifmeel? Zijn er mieren in de buurt? Hoeveel bijen vliegen de korf in en uit? 

Door constante observatie kunt u weten wat normaal is voor uw korf en wanneer u mogelijk een probleem heeft.

✅ Jouw bijenkorf niet fysiek inspecteren 

Ten minste maandelijks moet u uw bijenkorf dieper inspecteren. Hoewel deze inspecties stressvol zijn, kun je dit het beste doen zodat je problemen eerder dan later kunt opmerken. Bovendien is dit de enige manier om echt meer te weten te komen over de activiteiten en levenscyclus van jouw bijen.

✅ Alle honing oogsten 

De beste manier om je bijen gezond te houden, is door ze te laten eten wat ze moeten eten, namelijk honing. Als je alles voor je oogst neemt, moet je het in de winter aanvullen met kunstmatig eten dat geen voedingswaarde heeft (zoals glucosestroop). 

Het beste voedsel voor honingbijen is de honing. Maar maak je niet ongerust, er blijft genoeg over om te oogsten. Het kan wat vallen en opstaan kosten, maar je zult ontdekken wat jouw bijenkorf nodig heeft.

✅ Honing te snel oogsten 

Het is moeilijk om te wachten, maar je moet in het eerste jaar nog geen honing uit je kasten oogsten. Het zal tot in het tweede jaar duren voordat je bijenvolk sterk genoeg is om voldoende te produceren om de extra oogst op te nemen. 

Onthoud dat je bij de bijenteelt liever hebt dat je honingbijen honing eten. Hoeveel je voor de bijen achterlaat, hangt af van het klimaat en hoe streng de winters zijn.

✅Niet weten dat de koningin de korf heeft verlaten 

Dit is waar inspectie van pas komt. Soms sterft de koningin of wordt ze gedood. Om te paren moet de koningin immers de korf verlaten. Dus als je inspecteert en een gebrek aan eieren opmerkt, evenals een toename van stuifmeel en honing, heb je een aantal keuzes: 

Kijk of de bijen een nieuwe koningin zullen produceren, of presenteer zelf een nieuwe koningin. Als er eieren beschikbaar zijn, zullen ze waarschijnlijk de koningin vervangen. Maar als er geen eieren beschikbaar zijn, moet je de koningin snel zelf vervangen.

✅ Te weinig raten in de bijenkorf 

Laat geen raten buiten je bijenkorf. Houd hem vol met het aantal raten waarvoor hij is ontworpen, anders bouwt je volk kammen waar het kan en wordt het moeilijker om je korf onder controle te houden, goed voor de bijen te zorgen en ze correct te inspecteren.

✅ Geen nieuwe bijen voeren 

Hoewel je er geen gewoonte van wilt maken om je bijenvolk suikerwater te geven, moet je ze eerst voeren als je een nieuw volk bijen van ‘buiten’ koopt of krijgt. Ze weten immers (nog)niet waar ze zijn, en ze weten niet waar het eten is. 

Als je zelf in de buurt een zwerm vangt, hoef je ze niet te voeren. Maar als je nieuwe bijen koopt, heb je alleen die eerste lente nodig - en niet zo veel, totdat ze honing gaan produceren en hun eigen voedselvoorraden hebben.

✅ Jouw bijenkasten niet op de juiste plaatsen plaatsen 

Er moet een straal van ongeveer 4 meter rondom de korf vrij zijn voor gemakkelijke inspectie. Best zorg je er ook voor dat andere mensen niet te dicht bij de nestkasten kunnen komen; er vliegen namelijk altijd bijen in en uit de kast.

De bijenkast moet op een vlak oppervlak worden geplaatst dat gemakkelijk te bereiken is, zodat je de inspecties kunt uitvoeren en gemakkelijk kunt oogsten. Bovendien wil je niet door onkruid of doornen hoeven te graven of in een plas moeten springen om bij je bijen te komen.

De kast moet liefst in de winter op de zonzijde worden geplaatst; bijen hebben een hoge temperatuur nodig om warm genoeg te blijven om alles te kunnen doen wat ze moeten doen. Juist in de winter wordt er veel energie van de bijen gevraagd om te overleven.

✅ Geen beschermende imker kleding dragen

Er is een reden om je imker uitrusting te dragen! Probeer niet voor je bijen te zorgen of je bijen te inspecteren zonder je imkerpak te dragen. Hoewel ze soms kalm zijn, weet je nooit wanneer er iets mis gaat. 

Zelfs als je niet allergisch bent voor bijen, kun je op de eerste hulp terecht komen als je maar vaak genoeg wordt gestoken. Draag je pak elke keer en controleer op openingen zodat er niets misgaat.

✅ Je roker niet gebruiken 

Net als het bijenpak, worden mensen soms lui en gebruiken ze de roker niet om hun bijen te kalmeren voordat ze worden geïnspecteerd. Je wilt niet dat je bijen in de verdedigingsmodus gaan als je aan het inspecteren bent; dit kan gevaarlijk zijn voor de gezondheid van je bijen, en als je in een stedelijk gebied bent, kan het je buren van streek maken.

Ben je door dit verhaal ervan overtuigd dat bijen houden voor jou dè hobby is? Ga dan aan de slag door eerst een van de aanbevolen boeken te lezen. Hierna doe je er goed aan om je licht eens op te steken bij de lokale bijenhoudersvereniging. Volg een cursus of ga stage lopen bij een imker.

Heel veel plezier met je nieuwe duurzame hobby die gaat bijdragen aan behoud van ons milieu en past perfect in een duurzaam leven. En wellicht levert je  eigen bijenvolk ook wel je zelf gewonnen honing op?

Enkele plaatsen waar je spullen voor je bijen hobby kunt kopen:

Het Bijenhuis

Bij het Bijenhuis zijn alle benodigdheden voor de imker te koop. Er worden ook honing- en bijenwas produkten aangeboden alsmede de nodige lectuur. Je kunt terecht op de webshop alsmede bij een aantal wederverkopers in het land.

>>> Het Bijenhuis in Wageningen

Het Honingmagazijn 

verkoopt alleen via de webshop maar is voor advies telefonisch te bereiken. Ze kunnen je bijenkasten leveren zowel van hout als kunststof. Opgericht door 2 ervaren imkers!

>>>> Het honingmagazijn in Rhenen

Imkershop My Honey

Anders dan de naam doet vermoeden kun je hier terecht voor veel meer dan alleen honing.

>>> Imkershop My Honey in Wijhe

Imkerij De Drakenbijen

Naast imker benodigdheden kun je hier ook terecht voor verschillende workshops waaronder een stoomcursus imkeren!

>>> Imkerij De Drakenbijen in Beesel


BijenstichtingVoor nog meer informatie kijk ook eens bij de Bijenstichting >>>





Reactie plaatsen
arrow_drop_up arrow_drop_down